Aramaya Devam — Okuma süresi 5 dakika
Doktorlar, teslimat sürücüleri ve kan bağışında bulunanlar Afrika'da hayat kurtarmak için nasıl bir araya geliyor?
Lagos, Nijerya'da bir ikindi vakti. Nüfus 24 milyon. Trafik kilitlenmiş durumda. Hiç kimse hiçbir yere gidemiyor.
Joseph Kalu hariç. Yalnızca bir motosikletli teslimat sürücüsü olmayan Joseph, Temie Giwa-Tubosun tarafından kurulan ve kan tedarikçileri ile hastanedeki hastalar arasında bağlantı kuran bir teknoloji şirketi olan LifeBank'te çalışıyor. Görevi ne mi? Soğuk zincir taşıma kutusundaki hayat kurtarıcı kanı 45 dakikadan daha az sürede teslim etmek.
Telefonunu eline alan Joseph; şehrin dört bir yanındaki kan bankaları, doktorlar ve sürücüler arasındaki rotaları göstermek için Google Haritalar Platformu'nu kullanan LifeBank uygulamasını kontrol ediyor. Kan bankasının ve teslimat bekleyen hastanenin konumunu hemen görüyor.
Durum ciddi anlamda acil: Bir insan kanının yüzde 40'ını kaybederse organ yetmezliğinden ölebilir. LifeBank, her gün Lagos genelinde zamanla yarışıyor.

Temie Giwa-Tubosun için harita bilgilerine erişim, memleketi Nijerya'daki kan krizi sorununu çözmenin önemli bir bölümünü oluşturuyordu. Bilgileri düzenlemek ve erişilebilir hale getirmek, Google'ın misyonunun odak noktasını oluşturuyor. Google Haritalar Platformu üzerinden kan bankaları ile hastaneler arasında bağlantı kurmak üzere bir sistem tasarlayan LifeBank, teslimat süresini 24 saatten 45 dakikanın altında bir süreye indirmeyi başardı.

Temie Giwa-Tubosun LifeBank ofislerinde.
Bir kişi kan kaybederken çoğunlukla 20 dakika ile 2 saat arasında süresi oluyor; bu nedenle, sorunu çözmek için rahat davranmak gibi bir şansınız yok.

Temie Giwa-Tubosun

Halihazırda Nijerya'da çocuk ve anne sağlığı konusunda lider durumda olan Temie, Ocak 2016'da LifeBank'i resmi olarak kullanıma sundu. Temie'nin amacı, hastaların ihtiyaç duydukları kanı almaları için mümkün olan en hızlı yolu bulmaktı. Bu fikir, 2014 yılında Temie oğluna hamileyken aklına gelmişti. O zamanlar Temie, Lagos'ta yaşıyordu ancak ebeveynleri ABD'ye taşınmıştı. Annesinin doğumda hazır bulunmasını isteyen Temie, onunla birlikte olabilmek için ABD'ye gitti.

Hamileliğinin 30. haftasında hastaneye kaldırılarak acil sezaryene alındı. Neyse ki doktorlar, oğlu Enafie'nin Sevgililer Günü'nde sağ salim dünyaya gelmesini sağlayabildiler. Temie şunu fark etmişti: “Oğlumu Lagos'ta dünyaya getirmiş olsaydım doğum sonrası kanamadan ölebilirdim.”

Altı hafta: Bağışlanan kanın raf ömrü.

6 hafta

Bağışlanan kanın raf ömrü.

Kızıl Haç, 2019

Nijerya, dünyada anne ölümleri oranında en yüksek dördüncü sırada yer alıyor ve Nijerya'daki anne ölümleri, dünya çapındaki tüm anne ölümlerinin yüzde 19'unu oluşturuyor. Doğum sonrası kanama (doğum yaptıktan sonra çok fazla kan kaybetmek), bu ölümlerin başlıca nedeni. Nijerya'da önemli kan tedariklerine ulaşmak için bir altyapının olmaması da bu sorunu daha vahim hale getiriyor. Temie, "Bunu fark ettiğimde bu işi yapmam ve sonuna kadar gitmem gerektiğini biliyordum" diyor. Temie, bu soruna bir çözüm bulmaya kararlı bir şekilde Lagos'a dönmüş.

Fragmanı izle 0:26 LifeBank'in, bir annenin hayatını kurtarmaya nasıl yardımcı olduğunu izleyin.

Bağışlanan kanın raf ömrü yalnızca altı hafta. Bağışlanan kanın süresi, çoğunlukla bu kan hiç kullanılamadan doluyor çünkü doktorlar, ihtiyaçları olan kanın türünü bulamıyor. Temie, bunun doğası gereği bir lojistik sorunu olduğunu fark etmiş: "Kana ihtiyacı olan doktorlar ve kanı atan kan bankalarının birbirleriyle iletişime geçmek için bir yol bulmaları gerekiyordu." Temie, Google Haritalar Platformu'nu kullanarak bağlantıları bir noktada kopmuş bu kişiler için arayüz oluşturmaya girişti. Hastanelerden kan bankalarına ve teslimat sürücülerine kadar Lagos'un dört bir yanında kan dağıtımına dahil olan her bir konumu eşleştirerek çözümünü buldu.

Geçmişte hastaneler (ve hatta bazen hastaların aile üyeleri), ellerinde ihtiyaç duyulan grupta kan olup olmadığını öğrenmek için kan bankalarını tek tek arıyordu. Yanıt süreleri, ölüm-kalım meselesi haline gelmişti. Yükün çoğunu üstlenen doktorlar ve endişeli aile üyeleri, genellikle kanı zamanında bulmak için gerekli olan kaynaklardan yoksundu.

Lagos'taki bir hastaneye kan teslim eden LifeBank sürücüsü Joseph Kalu.

Kan bankaları, hastaneler ve hastalar arasında daha önce hiç olmayan bir iletişim platformu kurmak için Google Haritalar'ı kullanıyoruz.

Temie Giwa-Tubosun

Temie, bu sorunun üstesinden gelmek için Lagos genelindeki 52 kan bankasıyla ortaklık yaparak online kan deposu oluşturup haritalarını çıkardı. Doktorlar artık kan grubu isteğinde bulunabiliyor ve istedikleri kanın kendilerine ulaşması sürecini takip edebilecekleri bir haritaya anında erişebiliyorlar. LifeBank'in uyguladığı model sayesinde kanlar, genellikle bir bankada depolandıktan sonra bir hafta içinde kullanılıyor, kan israfı ortadan kalkıyor ve nihayet arz talebi karşılayabiliyor.

ABD'de her iki saniyede bir, kana ihtiyaç duyuluyor.

Her 2 saniyede bir

ABD'de kana ihtiyacı olan bir kişi.

Kızıl Haç, 2019

LifeBank'ten önce Lagos'ta bir hastaya kan bulup teslim etmek, birkaç saat ve bazı durumlarda da birkaç gün sürebiliyordu. LifeBank, kanların ilk talep edildiği andan son teslimatına kadar geçen zamanı ortalama 45 dakika gibi rekor bir süreye indirerek işleri değiştirdi. Temie bu başarısını "Google Haritalar benzeri bir teknoloji olmadan başaramazdım" diyerek ifade ediyor.

Soğuk zincir taşıma kutusunda kan taşıyan LifeBank sürücüsü Joseph Kalu.
Bağışta bulunanların her zaman dağıtımın önemli bir parçası olacağını biliyordum. Tedarikiniz yoksa ne taşıyacaksınız?

Temie Giwa-Tubosun

Dünyadaki pek çok ülkede olduğu gibi Nijerya'da da kan bağışını seferber etmek zor bir iş, ancak kan tedarik zinciri için hayati öneme sahip. Temie, LifeBank'in çalışabilmesi için gönüllü kan bağışlarını artırması gerektiğini biliyordu. Nijeryalılar, LifeBank'in bağışçı uygulamasında yerel kan bankaları haritası üzerinden randevu oluşturabiliyor ve neler bekleyecekleri konusunda daha fazla bilgi edinebiliyorlar.

Yalnızca bir bağışla, üç kişinin hayatı kurtulabilir.

1 bağış

Yalnızca yarım litre kan, üç kişinin hayatını kurtarabilir.

Kızıl Haç, 2019

Ben de bir kez hastalanmıştım. Neredeyse ölüyordum. İhtiyacı olan insanlara kan vermenin nasıl hissettirdiğini biliyorum. İhtiyacı olan birine hayat veriyorsunuz.

Oluwaseun Adeolu LifeBank kan bağışçısı

Bağışçılar ile kritik kaynaklar arasında bağlantı kuran LifeBank, 5.800'den fazla kayıtlı kan bağışçısına sahip. Bu kadar çok gönüllüyü seferber etmeyi nasıl başardığı sorulduğunda Temie şöyle diyor: "Alacağınız cevap sizi şaşırtabilir. Özellikle onlara kan bağışının neden bu kadar önemli olduğunu söylerseniz imkansız gibi görünmüyor."

LifeBank, şimdiye kadar 6.500 litreden fazla kan taşıdı, 300'den fazla hastaneye hizmet sundu ve 3.600'den fazla hayat kurtardı.

Motosikletiyle kan teslim etmeye giderken yolda görüntülenen LifeBank sürücüsü Joseph Kalu.
Nereye kan bağışında bulunabilirim?

Nereye kan bağışında bulunabilirim?

Yalnızca bir bağışla, üç kişinin hayatı kurtulabilir. Topluluğunuzda nereye kan bağışında bulunabileceğinizi öğrenin.

Yakınınızda bir bağış merkezi bulun
Başa dön